kultura książki

Julia Navarro, Moje miejsce na ziemi

Julia Navarro w swej powieści Moje miejsce na ziemi przedstawia nam splecione ze sobą losy trojga przyjaciół. Jesteśmy w Hiszpanii lat ’40, tuż po zakończeniu tragicznej w skutkach wojny domowej; porzucimy ją, by dotrzeć między innymi do kosmopolitycznej Aleksandrii, do pachnącego kawą i cynamonem Kairu i do okupowanego przez Niemców Paryża.

Jak to jest podążać do swej Itaki, której brzeg majaczy już w oddali, wydaje się na wyciągnięcie ręki, ale im bliżej jesteśmy, tym bardziej pozostaje nieuchwytny?

Jak to jest podążać wciąż i wciąż za wytyczonym celem, który jest tak nierealny, ulotny i mglisty, że po latach wydaje się być jedynie dziecinną mrzonką?

Jak to jest kochać kogoś bez wzajemności, kiedy serce liczy na cud, a umysł zna gorzką prawdę?

Jak to jest, kiedy drzwi, które w młodości pozostawały szeroko otwarte, w miarę upływu czasu zamykają się jedne po drugich, na zawsze i nieodwołalnie?

Odpowiedzi na te pytania Julia Navarro nakreśliła mocną kreską w swej powieści Moje miejsce na ziemi, która przedstawia nam splecione ze sobą losy trojga przyjaciół pochodzących z raz zwycięskiej, raz pokonanej Hiszpanii. 

Jest to książka, o której można napisać bardzo wiele, albo streścić ją w jednym zdaniu. Wiele kamyków bowiem składa się na tę różnobarwną mozaikę; wiele pieśni buduje tę wzruszającą odyseję głównych bohaterów, których życiowe wybory determinują ich los, wytyczają życiowe drogi i kształtują niełatwą rzeczywistość. Ich długa wędrówka do nieodnalezionej Itaki zaczyna się w Hiszpanii lat ’40, tuż po zakończeniu tragicznej w skutkach wojny domowej; w Hiszpanii podzielonej na zwycięzców i zwyciężonych, gdzie pierwsi bez skrupułów decydowali o losie drugich. W Hiszpanii, w której mimo wszystko honor nadal przekładany był nad wszystko inne, a dobre imię znaczyło więcej niż uczucia i więzy rodzinne. Fernando, Catalina i Eulogio wskutek rozmaitych tragicznych okoliczności zmuszeni są porzucić rodzinny kraj i na zawsze stać się uchodźcami, niczym mityczny Odys rzucanymi z miejsca na miejsce, nie mogąc żadnego z nich nazwać domem. 

Wraz z nimi docieramy do kosmopolitycznej Aleksandrii, zaglądamy do pachnącego kawą i cynamonem Kairu, udajemy się do okupowanego przez Niemców Paryża, stawiamy niepewne kroki w mglistym Tel Awiwie. Jak bohater Odysei, przemierzamy Śródziemnomorze, obserwując, jak bohaterowie z dnia na dzień coraz bardziej gubią własne życie, zatracają się w rzeczywistości, którą sami sobie kreują, bez oglądania się na własne pragnienia, potrzeby czy uczucia. I choć mają Itakę w zasięgu ręki, choć wystarczy skierować żagle we właściwą stronę, oni uparcie zmieniają kurs, rozbijając się o zbyt wysokie fale.

Julia Navarro stworzyła monumentalną, a przy tym medytacyjną powieść, która obezwładnia umysł czytelnika, nie pozwalając mu oderwać się od lektury. Jest to dzieło przejmujące, smutne, uderzające w najgłębsze struny ludzkiej duszy. Podczas czytania pojawia się refleksja: za czym tak naprawdę gonimy i czego szukamy w życiu? Szczęścia? Sprawiedliwości? Miłości? Spokoju? Może wszystkiego po trochu… Czy udaje nam się to odnaleźć?

Moje miejsce na ziemi to opowieść o życiu przegranym, trudno jednak jednoznacznie powiedzieć: dobrowolnie czy ze względu na przewrotny los? Czasem jedna decyzja – wyznać prawdę czy milczeć – zmienia całkowicie orbitę naszego istnienia. To właśnie kluczowe przesłanie powieści Navarro, gdyż każdy z bohaterów, mając wybór, popełniał decyzje, które okazywały się brzemienne w skutki. Czy gdyby wybrali inaczej, ich los potoczyłby się w dobrym kierunku? A może ten obrany był jednak jedynym słusznym?

Powieść pozostaje w sercu i w pamięci. Stanowi jedno z tych dzieł, które na czytelnika wpływają i go kształtują, dlatego warto sięgnąć po tę jakże ciekawą, piękną i wzruszającą książkę. Być może w poszukiwaniu własnej Itaki okaże się ona pomocna.

Julia Navarro, Moje miejsce na ziemi, tłumaczył Jerzy Żebrowski, Albatros, Warszawa 2022

 


styczeń 2022

Dom (2022)

Tam, gdzie jest serce.


kalendarz wpisów

POPRAWIAMY FORMĘ

Nasza strona jest w przebudowie. Pewne funkcje mogą nie być dostępne. Dziękujemy za cierpliwość!