kultura

Włoska gestykulacja. Jak zrozumieć Włochów?

Włosi to naród porozumiewający się za pomocą dłoni, a przynajmniej tak postrzegają ich obcokrajowcy.  I nic dziwnego: w Italii gestykuluje się ciągle i przy każdej okazji.

Rozbudowana mowa ciała jest we Włoszech bardzo ważnym narzędziem komunikacyjnym. Gesty pomagają lepiej wyrazić, co ma się na myśli; sprawiają też, że konwersacja staje się żywsza. Czasem dają upust ironii, innym razem pozwalają zaoszczędzić czas, bowiem jeden dobrze trafiony gest potrafi często przekazać więcej niż długie, złożone zdanie. Język niewerbalny wykorzystywany jest więc w celu wspomożenia komunikacji językowej oraz lepszego wyrażenia emocji. Dzięki niemu zdania nabierają też właściwego rytmu i melodii.

W sieci swego czasu furorę robił filmik z modelami D&G, który zdradza sekrety włoskich gestów. Można go zobaczyć tutaj 


Gest na każdą okazję

Gestykulacja to zdecydowanie jedna z barwniejszych cech typowo włoskich, które dodają charakteru oraz ekspresji i tak już dość wyróżniającemu się i barwnemu narodowi. Wystarczy przyjrzeć się jakiejkolwiek włoskiej konwersacji, by zauważyć, że żywiołowe ruchy rąk nieodłącznie towarzyszą dynamice słów. Co ciekawe, dzieje się tak również podczas rozmów telefonicznych. Większość Włochów gestykuluje wówczas ze zdwojoną siłą, tak, jakby rozmówca po drugiej stronie był w stanie zobaczyć ruchy ich ciała. Mają one miejsce także podczas palenia papierosa i stania w ulicznym korku, nie mówiąc już o prowadzeniu samochodu. Chyba każdy, kto kiedykolwiek jechał autem z włoskim kierowcą, miał okazję skonstatować, jak często nie trzyma on kierownicy, bo ręce ma zajęte… gestykulowaniem! Według statystyk prezentowanych  przez „New York Times”, w codziennej konwersacji Włochom towarzyszy aż 250 różnych gestów. Nic więc dziwnego, że wystarcza ich naprawdę na każdą okazję.

Niektóre włoskie gesty są trudne do rozszyfrowania, a stosując je nieumiejętnie, łatwo też o popełnienie faux pas, szczególnie, jeśli odwołamy się do ruchów, które w naszym kraju mogą mieć znaczenie odmienne od włoskiego. I tak na przykład, Włoch bardzo się zmartwi, jeżeli po zjedzeniu przygotowanej przez niego kolacji wykonamy okrężne ruchy dłonią po brzuchu, by pokazać, że wszystko było bardzo smaczne – on zrozumie, że boli nas brzuch albo że nadal jesteśmy głodni. Buonissimo! pokazuje się we Włoszech zupełnie inaczej, tzn. „wiercąc” palcem wskazującym dziurę w policzku. To w ten sposób Włosi wyrażają, że coś jest delizioso, a więc “wyśmienite”


Gestykuluję, więc jestem

Profesor Isabella Poggi, wykładowca psychologii na Uniwersytecie Roma Tre, tłumaczy, że gestykulacja u Włochów rozwinęła się prawdopodobnie wraz z grecką kolonizacją południa Półwyspu Apenińskiego. – W miastach tak przeludnionych, jak te na Południu Italii, istniała pewnego rodzaju rywalizacja – gestykulowano, aby zwrócić na siebie uwagę.

Według innej teorii, impulsem do rozwoju włoskiej gestykulacji mogła być konieczność rozwinięcia odmiennej formy komunikacji w czasach, gdy Półwysep Apeniński znajdował się w rękach obcych mocarstw, jak Austria, Francja czy Hiszpania, a więc gdzieś pomiędzy XIV a XIX wiekiem. Przez Italię przewijało się zawsze wiele narodowości i trzeba było po prostu znaleźć sposób, by się z nimi porozumiewać być może to właśnie dało początek rozbudowanej włoskiej gestykulacji.

Język ciała jest tak samo ważny, jak komunikacja werbalna. Z badań wynika, że podczas rozmowy pełne znaczenie przekazanej przez rozmówcę wiadomości aż w 55%  pochodzi z bodźców przekazanych nam drogą niewerbalną, a tylko pozostałe 45% przekazywane jest za pomocą słów!


Sztuka gestykulacji

We Włoszech gestykulacja zdecydowanie nie jest tylko zwykłym elementem folkloru, lecz stanowi ważny element kulturowy. Tworzy bowiem precyzyjny kod komunikacyjny (za którym stoją określone zdania i słowa), doskonale rozumiany przez tych, którzy się nim posługują. Ruchy rąk nierzadko poparte są dodatkowymi słowami, ale nie zawsze jest to konieczne. Sam gest często wystarcza do nadania i odbioru określonego przekazu na włoskiej ulicy wystarczy ruch ręki, by rozmówca zrozumiał, w czym rzecz.

I tak na przykład, kciuk i palec wskazujący połączone w koło, wraz z szybkim ruchem dłoni w linii poziomej, oznaczają, że wszystko poszło sprawnie i gładko – perfetto!

Natomiast kciuk i palec wskazujący ułożone w formę litery „L”, z jednoczesnym ruchem nadgarstka, oznaczają non c’è nulla (“nic nie ma”) – gdy coś się skończyło, czegoś brakuje (np. wina podczas przyjęcia), ale również, gdy rozmówca chce podkreślić, że nic się nie da zrobić (niente da fare).

Palce zetknięte opuszkami, skierowane w stronę sufitu, z jednoczesnym bardzo dynamicznym podnoszeniem i opuszczaniem dłoni pionowo w górę i w dół, oznaczają, że nie do końca rozumiemy, co też mówi do nas rozmówca (ma che stai dicendo?!  “co ty opowiadasz?!”). Dajemy mu tym samym do zrozumienia, że mówi od rzeczy. Gest ten, nierzadko oznaczający pytanie zabarwione irytacją („o co ci chodzi?”, „czego chcesz ode mnie?”), często można zauważyć przy okazji kłótni na drodze (che vuoi da me?).

 

Ma che stai dicendo?! Co ty opowiadasz?!

 

Jeżeli nasz rozmówca przejeżdża wierzchnią częścią otwartej dłoni po podbródku, gest ten oznacza, że nic go nie obchodzi to, co do niego mówimy. Również i test gest szczególnie często używany jest na ulicy, gdy np. ktoś na kogoś trąbi. Oznacza wówczas dosłownie: „trąb sobie, ile chcesz, nie obchodzi mnie to!” (non mi importa!). Gestu tego używamy także wówczas, gdy chcemy zaznaczyć, że jesteśmy czymś zmęczeni, mamy czegoś dosyć. Odpowiada on wtedy polskiemu powiedzeniu „mam już tego powyżej uszu”.

Warto pamiętać, że gesty – podobnie jak dialekty – mogą mieć różne znaczenie w poszczególnych regionach Włoch. Część z nich jest wspólna i zrozumiała dla wszystkich mieszkańców Półwyspu Apenińskiego, jednak należy liczyć się również z tym, że niektóre z nich charakterystyczne są wyłącznie dla określonych obszarów kraju. Gestykulacja jest też znacznie bogatsza i zdecydowanie częściej używana na Południu Włoch niż na Północy

Jeden z najbardziej charakterystycznych tradycyjnych włoskich gestów to corna – “rogi”, czyli pokazanie rozmówcy małego i wskazującego palca, sugerując, że jego partnerka nie jest mu wierna (a więc jest on tzw. rogaczem). Także tutaj damy przykład wzięty z włoskich skrzyżowań. Gdy, prowadząc samochód, popełnimy jakiś błąd, np. zajedziemy komuś drogę, możemy się spodziewać, że ujrzymy takie właśnie rogi, często z towarzyszącym im okrzykiem – cornuto! (“rogacz!”).

Czerwoniutkie jak papryczka corno przynosi Włochom szczęście – czy to na szaliku, czy na breloku (który kupić można tutaj i nosić na nim klucze do domu czy auta)
Czerwoniutkie jak papryczka corno przynosi Włochom szczęście – czy to na szaliku, czy na breloku (który u nas kupić można tutaj i nosić na nim klucze do domu czy auta)

Trzeba jednak pamiętać, że nie zawsze gest ten ma znaczenie negatywne. Według włoskich przesądów, le corna służą odstraszeniu zła i negatywnych emocji; używa się ich per scaramanzia, czyli w sytuacjach, w których w Polsce puka się w niemalowane drewno.


Temat roku 2020

Ciało

Kochać ciało gładkie i sprężyste, kochać ciało stare i spracowane, spragnione troski i wdzięczności za to, jak wiernie nam służy. Otoczyć ciało opieką, dać mu dobrze zjeść, napoić, ucieszyć słońcem i pieszczotą wiatru. Utulić, zbliżyć do drugiego ciała. Poczuć. I iść z nim przez życie tak, by i dusza była zadowolona – uczciwie, uważnie, świadomie. Pięknie i dobrze. Oto wyzwanie na ten rok, nad Naszym Morzem aktualne od tysiącleci.


kalendarz wpisów